Door verder te klikken op onze website, accepteer je cookies en vergelijkbare technieken. 

| Meer informatie

Ik heb het begrepen
Column V November
Column V November

Betekenen “minder regels” ook minder controle voor verpleegkundigen?

In oktober publiceerde het NRC een artikel over de overbodige regelgeving in de zorg. Rick van Hemert, verpleegkundige in een psychiatrisch kliniek, laat de waslijst aan administratie zien die door de zorgverzekeraar, inspectie, patiëntenorganisaties en gemeenten worden opgelegd. Gemiddeld besteedt een zorgprofessional 40% van zijn tijd aan administratie. De administratieve last is de laatste jaren toegenomen maar zeker geen nieuw fenomeen in de zorg. Al zeker tien jaar strijden zorgverleners tegen overbodige regels. Dit jaar heeft minister Hugo de Jonge een actieplan opgezet. Het plan bestaat uit 64 pagina’s waarin wordt aangegeven welke regels overbodig zijn en geschrapt moeten worden. De minister wil voor wijkverpleegkundigen vijf-minuten registraties afschaffen en de kraan dichtdraaien voor nieuwe regelgeving. Goed nieuws, maar focust het actieplan zich niet te veel op het symptoom in plaats van het onderliggende probleem?

De behoefte om te meten

De vergrijzing heeft geleid tot een toenemende zorgvraag en stijgende kosten. Al die regels en administratie zijn het gevolg van een maatschappelijke behoefte om de stijgende zorgkosten in toom te houden. Die controle behoefte botst met de essentie van verpleging. Verpleegkundigen ondersteunen en helpen andere mensen in de moeilijkste periode van hun leven. Het is mensenwerk en daarom is het in de zorg niet altijd mogelijk om kwalitatief goede zorg te meten door lijstjes in te vullen. De behoefte van het Rijk, en de belastingbetaler, om de zorgmedewerkers verantwoording af te laten leggen is begrijpelijk en wenselijk om te voorkomen dat er van kwetsbare mensen misbruik wordt gemaakt. Tegelijkertijd moeten we niet doorslaan in het controleren van verpleegkundigen omdat dit ten koste gaat van de kwaliteit van de zorg en het werkplezier van verpleegkundigen. Het is zaak dat verantwoording afleggen een natuurlijke stap wordt in de uitvoering van het werk, in plaats van een extra tijdrovende stap. Hoe gaan bestuurders en politici de stijgende kosten verantwoorden zonder nieuwe regels op te stellen?

Artificial Intelligence als alternatief

Een alternatief waar ik als eerste aan moet denken is “surveillance”, oftewel toezicht in de vorm van camera’s of sensoren. In het artikel Workplace surveillance: an overview beschrijft Kristie Ball (2010) hoe surveillance een logisch gevolg is van de behoefte om output te controleren. Surveillance wordt als een noodzakelijk middel gezien om kosten te reduceren en fraude te voorkomen. Ongemerkt wordt surveillance in ons leven een vanzelfsprekend onderdeel. We vinden het bijvoorbeeld heel normaal dat er camera’s in het kantoor hangen en dat je werkgever kan zien wat je op je werkcomputer uitspookt. Dankzij Kunstmatige Intelligentie kunnen organisaties veel verder gaan in het monitoren van werknemers. Er zijn al armbanden op de markt waarmee de polsbewegingen van magazijnmedewerkers worden gemeten.  Aan de hand van die metingen kan de productiviteit van de werknemers bijgehouden en geanalyseerd worden. Zo’n armband is in de zorg niet ondenkbaar. Daarmee kan een goed presterende werknemer eerlijk beloond worden en fraude kan efficiënt opgespoord worden. Het gevaar is dat er ongemerkt veel meer data verzameld wordt dan eigenlijk nodig is. Dit kan grote gevolgen hebben voor de privacy en het beroepsgeheim van de verpleegkundige én voor de privacy van de patiënt.  

Wat nu?

Het actieplan van de minister, het schrappen van overbodige regels, is hard nodig om de administratielast te verminderen. Maar laten we die regels niet schrappen om ze vervolgens te vervangen door alternatieve controlemechanismen, zoals de eerder genoemde armband of camera’s. Douglas McGregor schreef in 1960 een pleidooi voor minder directe controle, meer zelfsturing en zelfcontrole vanuit werknemers. Het uitgangspunt van McGregor’ werk is de intrinsieke motivatie van werknemers: je haalt voldoening uit je werk waardoor je je kunt ontwikkelen. McGregor stelt dat werknemers zelfsturing en zelfcontrole zullen uitoefenen om organisatiedoelen te halen. Het is de taak van het management om de juiste mensen te selecteren en hun betrokkenheid bij de organisatie te maximaliseren. Deze filosofie kan naar de thuiszorg vertaald worden door regelgeving te schrappen, zelfsturende teams op te zetten en geld vrij te maken voor het werven van medewerkers. Het actieplan van de minister is hard nodig en ik hoop dat het een begin is van omdenken in de thuiszorg en dat de intrede van surveillance vermeden kan worden.

Thuiszorgmedewerkers hebben dit vak niet gekozen vanwege het hoge salaris, maar omdat ze mensen willen verzorgen. Deze intrinsieke motivatie mag door de samenleving best beloond worden met wat meer vertrouwen!

U bevindt zich hier: